Streç film geri dönüştürülebilir mi?

Kısa cevap

Streç film, eri­ti­lip yeni ürün­lere dö­nüş­tü­rü­le­bi­len bir ter­mop­las­tik olan po­li­e­ti­len­den üre­ti­lir. AB'nin am­ba­laj mal­ze­me­leri ta­nım­lama sis­te­minde (97/129/EC sa­yılı Ko­mis­yon Ka­rarı) alçak yo­ğun­luklu po­li­e­ti­len 4 (LDPE) ile, kar­şı­laş­tırma için PVC ise 3 ile işa­ret­le­nir. Be­lirli bir ru­lo­nun ger­çek­ten geri dö­nüş­tü­rü­lüp dö­nüş­tü­rül­me­diği ise kul­la­nıl­mış fil­min nasıl top­lan­dı­ğına bağ­lı­dır.

Uy­gu­la­mada geri dö­nüş­tü­rü­le­bi­lir kılan nedir?

• Ayrı top­la­yın: temiz ve tek mal­ze­me­den olu­şan film, genel atığa ka­rış­mış filme göre çok daha kolay geri dö­nüş­tü­rü­lür.
• Temiz tutun: eti­ket­ler, bant­lar, kir ve gıda ka­lın­tı­ları geri dö­nüş­tü­rül­müş mal­ze­me­nin ka­li­te­sini dü­şü­rür.
• Plas­tik­leri ka­rış­tır­ma­yın: PE ve PVC farklı mal­ze­me­ler­dir, ayrı akış­larda geri dö­nüş­tü­rü­lür.
• Ma­su­ra­ları ayı­rın: kağıt ma­su­ra­lar (paper cores) kağıt geri dö­nü­şü­müne gider. Ma­su­ra­sız film (coreless film) ma­su­rayı ta­ma­men or­ta­dan kal­dı­rır.

Önce daha az film kul­lan­mak

En kolay geri dö­nüş­tü­rü­len film, hiç kul­la­nıl­ma­yan film­dir:

• Pre-streç film (pre-stretched film) ki­log­ram ba­şına yükün daha büyük bir kıs­mını kap­lar.
• Filmi doğru ger­dirme ora­nında uy­gu­la­mak, daha kalın filmi gev­şek sar­mak­tan daha az film har­car. Bkz. streç film nedir?
• Ma­su­ra­sız ru­lo­lar ma­sura atı­ğını or­ta­dan kal­dı­rır.

Üre­tim ta­ra­fında Ön­cü­mak'ın SP-1400 mo­deli pre-streç film, CR-1700 mo­deli ise ma­su­ra­sız rulo üre­tir.

Mev­zuat ne diyor?

Av­rupa Bir­liği: Am­ba­laj ve Am­ba­laj Atık­ları Tü­züğü (Packaging and Packaging Waste Regulation, EU 2025/40):

• 12 Ağus­tos 2026'dan beri uy­gu­lan­mak­ta­dır ve 1994 ta­rihli Am­ba­laj Di­rek­tifi'nin ye­rini alır;
• bütün am­ba­laj­lar geri dö­nüş­tü­rü­le­bi­lir ol­ma­lı­dır; 2030'dan iti­ba­ren (ay­rın­tılı kri­ter­ler kabul edil­dik­ten sonra daha geç de ola­bi­lir) tü­zü­ğün be­lir­le­diği geri dö­nüş­tü­rü­le­bi­lir­lik sı­nıf­la­rı­nın al­tında kalan am­ba­laj­lar pi­ya­saya sü­rü­le­mez;
• plas­tik am­ba­laj­lar 2030 ve 2040 he­def­le­riyle as­gari oranda geri dö­nüş­tü­rül­müş içe­rik (recycled content) ta­şı­ma­lı­dır;
• her üye dev­let kişi ba­şına am­ba­laj atı­ğını 2018'e göre 2030'a kadar %5, 2035'e kadar %10, 2040'a kadar %15 azalt­ma­lı­dır;
• 2030'dan iti­ba­ren şir­ket­le­rin AB içinde kul­lan­dığı nak­liye am­ba­laj­la­rı­nın (tüzük bun­lara palet sar­gı­la­rını ve çem­ber­leri de açıkça dahil eder) en az %40'ı bir ye­ni­den kul­la­nım (reuse) sis­temi içinde ye­ni­den kul­la­nı­la­bi­lir ol­ma­lı­dır; tü­zükte sa­yı­lan is­tis­na­lar sak­lı­dır.

Tür­kiye: Am­ba­laj Atık­la­rı­nın Kont­rolü Yö­net­me­liği (26 Ha­zi­ran 2021 ta­rihli, 31523 sa­yılı Resmî Ga­zete):

• yö­net­me­lik­teki nak­liye am­ba­lajı (transport packaging) ta­nımı, satış am­ba­laj­la­rı­nın de­po­lan­ma­sını ve ta­şın­ma­sını ko­lay­laş­tı­ran ve zarar gör­me­sini ön­le­yen am­ba­laj­ları kap­sar; bu, palet streç fil­mi­nin tipik gö­re­vi­dir;
• ge­niş­le­til­miş üre­tici so­rum­lu­luğu (extended producer responsibility) kap­sa­mında am­ba­lajı pi­ya­saya sü­ren­ler Am­ba­laj Bilgi Sis­temi'ne kay­do­lur ve yö­net­me­li­ğin ön­gör­düğü yü­küm­lü­lük­leri (geri dö­nüş­tü­rü­le­bi­lir am­ba­lajı ter­cih etmek dahil) ye­rine ge­ti­rir.